Toeval bestaat niet, over contingentie

Gisteren heb ik mijn nieuwe blog afgetrapt en beloofd dat ik vandaag iets zou schrijven over contingentie. Ik werd op dit begrip geattendeerd door een vriend en oud-studiegenoot, Albert Maassen, die een studie geschiedenis volgt. En daar onderwijsd wordt in de manier waarop je naar geschiedenis kunt kijken. En waar in 1 van de colleges het thema toeval werd besproken. Want is het echt zo dat diepe onderliggende structuren een handvat bieden om de geschiedenis te verklaren? Wat als de publieke tribune in de Assemblee in 1848 niet was ingestort? Was er dan nooit een revolutie geboren? (Bron: Ton Nijhuis, Geschiedenis, toeval en contingentie, dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/19362/c4.pdf) Of wat als Frans Ferdinand een andere route had gevolgd, was dan de 1e wereldoorlog nooit uitgebroken. Had Hitler succes gehad als hij een andere achternaam zou hebben, zijn vader veranderde immers de achternaam van Schicklgruber naar Hitler. Heil Schicklgruber klinkt niet echt handig. (lees maar eens https://nl.wikipedia.org/wiki/Alois_Hitler_sr.) En zo kunnen we voldoende voorbeelden bedenken van toeval die tot grote gebeurtenissen leiden. Bestaat toeval in de bedrijfswereld, in projecten? Wat als een projectlid ziek wordt en zijn collega werk overneemt, met een andere invalshoek een taak oppakt en keuzes maakt die een oplossing een andere kant op duwen. Wat als iemand niet goed is geïnformeerd en oplossingen bouwt die een product op zijn kop zetten? Wat als de verkeerde gebruikers aan tafel zitten?

Centrale vraag: zijn er manieren om elementen in een project dusdanig te labelen dat toeval wordt uitgesloten. Tuurlijk, denk aan maar eens aan een stakeholder analyse, een regulier overleg om informatie uit te wisselen, hanteren van principes of acceptatiecriteria. Maar vergeet niet dat het toelaten van toeval of onverwachte vragen, inzichten of gebeurtenissen een project ook kunnen verrijken. En waar een technisch georiënteerd project (de aanleg van een weg, een spoorlijn, IT-netwerk) een zekere mate van voorspelbaarheid kent, kan een verander-project met ene veelheid van zienswijzen, individuen en hun overtuigingen nog wel eens een kant opgaan die niet voorzien is. Toeval? of hebben we iets vergeten waardoor het toeval optreed. De verkeerde leidende coalitie of onvoldoende dialoog, de verkeerde urgentie of ambitie, is het wel het goede probleem waar we over praten? Kortom, ook dan kunnen we toeval minimaliseren.